O projekcie

Projekt INKLA kierowany jest do uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz studentów. Głównym założeniem jest promowanie nauk społecznych poprzez aktywne uczestnictwo młodzieży w terenowych badaniach partycypacyjnych w społecznościach szkolnych oraz szeroką prezentację badań i ich wyników. Uczestnicy projektu  samodzielnie prowadzili badania, zaprezentowali je swoim kolegom i koleżankom w szkole i na uczelni, przygotowali wystawę zdjęć oraz zorganizowali konferencję.

 

Obszar badań  dotyczył ważnych dla młodzieży kwestii: relacji interpersonalnych w grupie rówieśniczej, tematu, w którym oni sami są ekspertami. Młodzi badacze zajęli się zagadnieniami dobrego klimatu w szkole i klasie, problemami jakie napotykają uczniowie przychodząc do nowej szkoły, relacjami z nauczycielami, a także wykluczeniem rówieśniczym i przemocą szkolną. Na podstawie wyników przeprowadzonych badań przygotowali propozycje rozwiązań dla najpoważniejszych problemów społeczności uczniowskiej.

Do badań zostały użyte metody jakościowe; wywiad, obserwacja uczestnicząca oraz Photovoice. Wywiad jakościowy jest  narzędziem umożliwiającym badanie sposobu, w jaki ludzie doświadczają świata wokół nich; jak go interpretują i odczuwają. Pozwala zrozumieć innych, którzy własnymi słowami opisują swoje życie codzienne,  ludzi, przyjaźnie, problemy i podejmowane działania.

Obserwacja uczestnicząca polega na wejściu badacza w określone środowisko społeczne i obserwowaniu danej społeczności od wewnątrz jako jeden z jej członków, uczestniczący wraz z nią w codziennym życiu. Zaletą takiej metody jest możliwość zrozumienia zobaczenia interakcji pomiędzy członkami społeczności oraz sytuacji w których one zachodzą. Badacz może od razu robić notatki lub w inny sposób zapisywać swoje obserwacje.

Photovoice to metoda prowadzenia badań i budowania spójności społeczności. Uczestnicy proszeni są o przedstawienie na zdjęciach swojego życia codziennego lub trapiących ich problemów. Każde zdjęcie jest opatrzone podpisem lub dłuższym tekstem opowiadającym historie. Zdjęcia mogą stać się tematem dyskusji lub pomóc w rozwiązaniu istotnych społecznych problemów.

WYNIKI BADAŃ:

Podczas projektu uzyskaliśmy bardzo ciekawe wyniki  dotyczące stosunków w grupach rówieśniczych, konfliktów, prześladowania i jego konsekwencji, roli i błędów popełnianych przez wychowawców. Według respondentów dobre samopoczucie oraz chęć chodzenia do szkoły zależy przede wszystkim  od tego jak uczeń czuje się w klasie i jak określa postawę innych uczniów w stosunku do siebie. Osiągnięcia w nauce w znacznie mniejszym stopniu wpływają na samopoczucie i chęć chodzenia do szkoły. Kolejny ważny temat dotyczył problemów i konfliktów. Pokazał ich powszechność i występowanie w większości klas. Do najważniejszych problemów należy według młodzieży podział na grupy, brak tolerancji, wykluczenie i prześladowanie jednego lub kilku uczniów.  Zauważyliśmy istotne różnice w sposobach rozwiązywania konfliktów i problemów. Część uczniów mówiła o efektywnym sposobie rozwiązywania konfliktów w drodze demokratycznej dyskusji na lekcji wychowawczej. Kilkoro uczniów i studentów opisywało próby samodzielnego rozwiązywania konfliktów ze względu na brak wsparcia nauczycieli bądź trudność dogadania się z nimi. Takie próby nie zawsze prowadziły to pozytywnego rozwiązania i często konflikt się nasilał. W kilku klasach konflikty występują, narastają i nikt nie próbuje ich rozwiązać.

Kolejny temat to relacje z wychowawcą. Wszyscy respondenci zgodzili się iż są dla niech bardzo ważne. Mają wpływ na samopoczucie uczniów, organizację klasy, osiągane wyniki w nauce i atmosferę. Część badanych określa swoje relacje z wychowawcą jako fantastyczne, część nie jest z nich zadowolona, ale bardzo by chciała je polepszyć. Według badanych wychowawcy dzielą się na fantastycznych: otwartych, cierpliwych, zainteresowanych klasa i uczniami, potrafiących się porozumieć z każdym uczniem, nie faworyzujących nikogo i współpracujących z całą klasą.  Niezainteresowanych, czyli takich którzy nie wspomagają uczniów w rozwiązywaniu konfliktów, nie interesują się problemami jednostek i nie próbują nawiązywać porozumienia w klasie. Niektórzy wychowawcy utrzymują dystans i nie starają się zbliżyć do swoich uczniów.

Uczestniczki projektu za najważniejszy wynik badania, przekładający się na możliwość wprowadzania pozytywnych zmiany, uznały wyróżnienie sposobów  zachowania się świadków przemocy szkolnej, powodów obojętności i niereagowania oraz form moralnego dystansowania się od zaistniałej sytuacji. Wyniki pokazały  że uczniowie są często świadkami przemocy werbalnej : przezywania, dogadywania oraz relacyjnej – ignorowania, pomijania w rozmowie, plotkowania i odrzucania. Jak sami przyznają często nie reagują. W wywiadach podali powody:

Inni także nie reagują

Uważają, że brak reakcji innych oznacza ich poparcie dla prześladowania

Uznają, że to tylko dokuczanie więc jest niegroźne

Uznają, że to nauczyciel powinni reagować

Nie są przyjaciółmi ofiary więc to nie ich sprawa

Nie chcą się narażać

Nie wiedzą jak zareagować

Dzięki uzyskanym wynikom badań uczestniczki projektu przygotowały listę działań które powinni podjąć uczniowie by samodzielnie zapobiegać agresji rówieśniczej i tworzyć zgrane i wspierające zespoły klasowe. Jednym z ciekawych punktów była sugestia tworzenia koalicji uczniów którym zależy na tworzeniu dobrego zespołu . Razem łatwiej jest im reagować w sytuacjach gdy są świadkami antyspołecznych zachowań rówieśniczych.